Bu Ay : 282
|
|
Anasayfa /
Isparta /
İlçeler /
Uluborlu / tarihce
Tarih öncesi devirlerden beri çeşitli milletlerin medeniyet kurduğu Uluborlu, üzerinde
kurular medeniyetlerin izlerini hala taşımakta olan eski bir yerleşim
merkezidir. 1800'lü yıllarda çeşitli Avrupa bilginlerin yapmış oldukları
araştırmalar sonucu; Uluborlu'nun 4000 sene önce Hititler tarafından kurulduğu
anlaşılmaktadır. Hititlerin sosyal yapısı itibarıyla buraya bir ad
verilmemiştir. Fakat Uluborlu'nun korunmaya elverişli bir bölge olması büyük bir
yerleşim yeri olmasını sağlamıştır. Bu döneme ait çeşitli kalıntılar hala
mevcuttur. Hititlerin Milattan Önce 1200 yılında yıkılmasından sonra hiçbir
milletin egemenliği altına girmeyen Uluborlu, M.Ö. 800'lü yıllarda Frig
Devletinin egemenliğine girmiştir. Uluborlu, Frigler döneminde yerleşimi konu
olmuştur. Daha sonra sırasıyla Lidyalılar, Persler, Pisidyalılar, ,Galatlar,
Romalılar tarafından idare edilmiş olup bu döneme ait pek çok medeniyet
kalıntıları günümüze kadar gelmiştir. Roma İmparatorluğunun ikiye bölünmesinden
sonra Bizanslıların eline geçmiştir. Şehit, Seleukoslar döneminde Apollonia
adıyla anılmıştır. Bu döneme kadar Apollonia, Ayvalar Memleketi anlamına gelen
Mordiaum, Zosimos isimli papazın ismine izafeten Sozopolis adını almıştır.
Uluborlu, Türklerin fethi öncesinde Apollonia, Sozopolis, Mardion, Mardiyon,
Margion, Mardiaion adlarıyla anılmıştır. 1070'li yıllarda Selçuklu Sultanı
Süleyman Şah tarafından yapılan savaşta Bizans İmparatoru Ioannes Kommenos'den
alınarak Türk egemenliğine girmiştir. Türk egemenliğinden sonra Uluborlu,
Borgulu, Burgulu, Bur'ulu, Uluğborlu isimlerini almıştır. Kesin olarak
Anadolu'nun Türklerin eline geçmesini sağlayan Miryakefalon Savaşı Uluborlu'ya
çok yakın yerde, Kumdanlı Boğazında yapılmıştır. Bu savaşta askeri ve lojistik
destek Uluborlu üzerinden sağlanmıştır. Savaşın kazanılmasından sonra önemli
Türkmen Beyleri Uluborlu'ya yerleşmişlerdir. Şu anda ve yakın tarihte Uluborlu
ve çevresinde çeşitli ırk ve dinlere rastlanmamaktadır. Halkın bu özelliği,
Myriokephalon Savaşı'ndan sonraki yerleşime dayandırılmaktadır. Selçuklular
döneminde Borgulu adını alan Uluborlu önemli bir merkez olmuş, 13 tane medrese
açılmış çeşitli şehzadeler Uluborlu'da ikamet etmişlerdir. Etnik yapı bakımından
darda kalan Türkmen idarecilerin sığınma yeri olmuştur. ll. Gıyaseddin Keyhüsrev
bu konuda önemli bir örnektir. Ayrıca Selçuklu Şehzadesi Rükneddin Gey–Amers'in
Uluborlu'da vefat edip ve buraya defnedildiği bilinmektedir. Mezarının yanında
kendi ismiyle anılan bir medrese inşa edilmiştir. Alaaddin Keykubad'ın üvey
annesi Melike Adile Hanım taht mücadelesinde karışıklık yarattığı için
Uluborlu'da öldürülerek malı müsadere edilmiştir. Müsadere edilen maldan şimdiki
Alaaddin Camii yaptırılmıştır. Kırşehir dolaylarında başlayan Babai isyanından
kaçan Ahi'lerin bir kısmı Uluborlu'ya gelip yerleşmişlerdir. Bunlara ait
türbeler ve Arpacık adıyla anılan bir çeşme günümüze kadar gelmiştir. Yunus
Emre'nin hocası olan Taptuk Emre ve Ahi Evran, Babai isyanlarında öldürülmüş,
ayrıca Moğol baskıları sonucunda Ahiler güvenlikleri için Anadolu'nun batısına
doğru gelmişlerdir. Bu göçler sırasında büyük şair Yunus Emre'nin de bölgeye
gelmiş olması tahmin edilmektedir. Halkın dilinde dolaşan menkıbelerin dışında
Yunus Emre'nin Uluborlu'da yaşadığı ve mezarının bölgede olduğu hakkında
bilimsel deliller vardır. Selçukluların zayıflamasından sonra burada kurulan
Hamitoğulları Beyliğinin idaresine giren Uluborlu, on yıl kadar beyliğin
başşehri olmuştur. Uluborlu daha sonra Osmanlı topraklarına katılmış, Konya
Sancağına bağlı bir kaza olarak varlığını sürdürmüştür. Uluborlu, l. Sultan
Selim devrinde düzenlenen Taksimat-ı Memalik-i Osmaniye'de Hamit İli'nin 21
kazasından beşincisi olarak gösterilmektedir. Osmanlı yönetiminde söz sahibi
olmuş, çeşitli idareciler burada yetişmiştir. Milli Mücadele yıllarında ülkenin
kurtuluşu için kurulan derneklerin şubeleri Uluborlu'da da açılmış, belde fiili
olarak milli mücadeleye katılmıştır. Uluborlu'nun, tarih boyunca; Mordiaion,
Mardion, Mardiyon, Margion, Apollonia, Sozopolis, Borgulu, Bur'ulu, Uluğborluk,
Uluğborlu isimlerini aldığı bilinmektedir. |
|
|
|
